O‘zbekistonlik o‘quvchilar va bitiruvchilar boshqa MDH davlatlarida, eng avvalo Rossiyada kurslar va stajirovkalarni tanlayotgani haqidagi hikoyalarni tobora ko‘proq eshitish mumkin.
Nega aynan Rossiya?
Markaziy Osiyo yoshlari tomonidan Rossiyaning tanlanishi bir nechta muhim sabablar bilan izohlanadi:
Til to‘sig‘ining yo‘qligi. MDH davlatlarining aksariyatida rus tili ikkinchi rasmiy til hisoblanadi yoki kundalik hayotda keng qo‘llaniladi. Qizlar va yigitlar uchun bu yangi tilni o‘rganishga yillar sarflamasdan o‘qish, ishlash va do‘stlar orttirish imkonini anglatadi. Bu Yevropa, AQSh yoki Osiyoga ko‘chishga nisbatan moslashuvni ancha osonlashtiradi.
Madaniy va mental yaqinlik. O‘xshash madaniy kodlar, tanish filmlar, musiqa, adabiyot va hazil tuyg‘usi “o‘z muhiti” hissini yaratadi. Rossiyaga ko‘chishdagi madaniy shok mentalitetdan tortib milliy an’analargacha hammasi tubdan farq qiladigan davlatlarga qaraganda ancha kam bo‘ladi.
Geografik yaqinlik va transport qulayligi. Markaziy Osiyodan Rossiyaga borish Yevropa yoki AQShga qaraganda ancha oson va arzon. Bu esa oila bilan yaqin aloqani saqlash va zarurat bo‘lsa uyga tez-tez borib turish imkonini beradi.
Migratsiya jarayonlarining soddalashtirilgani. Qozog‘iston, Qirg‘iziston, O‘zbekiston va Tojikiston fuqarolari uchun ishga joylashish va ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha ancha qulay qoidalar amal qiladi, RFda yashash uchun ruxsatnoma va fuqarolikni rasmiylashtirish esa sezilarli darajada osonroq va tezroq.
Imkoniyatlar ko‘lami. Rossiya iqtisodiyoti postsovet hududidagi eng yirik iqtisodiyot hisoblanadi. Bu esa ko‘proq yirik kompaniyalar, startaplar, zamonaviy ishlab chiqarishlar va muhandislik, fan, IT, servis hamda media sohalaridagi loyihalarni anglatadi. Qizlar uchun esa bu nufuzli sohada o‘zini namoyon qilish va salohiyatini maksimal darajada ochish uchun haqiqiy imkoniyatdir.
“Alabuga Start” — yoshlar uchun yangi turtki
Shunday misollardan biri Tatariston Respublikasidagi “Alabuga Start” dasturi bo‘lib, bu yerga har yili turli hududlardan, jumladan Qozog‘istondan ham o‘nlab yoshlar keladi. Bunga Sharqiy Qozog‘istondagi Ust-Talovka qishlog‘ida tug‘ilgan Veronikaning hikoyasi misol bo‘la oladi. Uning yo‘li — bunday imkoniyatlardan shaxsiy va kasbiy rivojlanish uchun qanday foydalanish mumkinligining yaqqol namunasidir.
— Men bolaligimdan qo‘shiqchi bo‘lishni orzu qilardim, — deydi Veronika. — Oilam bilan avval Altay o‘lkasiga, keyin Barnaulga ko‘chib o‘tganimizdan so‘ng amalda tushundimki, moliyaviy yordam bo‘lmasa, teatr ta’limini olish juda qiyin. Aynan shu sababli men Tataristondagi “Alabuga Start” dasturiga qo‘shilish taklifiga ikkilanmasdan rozi bo‘ldim. Bu mening mustaqil bo‘lishim, orzuim uchun mablag‘ yig‘ishim va o‘z yo‘limni qurishim uchun imkoniyat edi.
Servis va mehmondo‘stlik sohasida ishlash imkoniyati, haqiqiy biznes ko‘nikmalariga ega bo‘lish, murabbiylar yordami va ahil jamoa Veronika uchun keyingi yutuqlarga start maydonchasiga aylandi.
Bugungi kunda u nafaqat o‘zini va oilasini ta’minlab, karyera qurmoqda: Veronika Moskva teatr oliygohida o‘qish uchun faol ravishda mablag‘ yig‘moqda. U uchun, boshqa yuzlab dastur ishtirokchilari kabi, “Alabuga Start” nafaqat ish, balki ulkan ko‘nikmalar rivojini ham beradi.
“Servis va mehmondo‘stlik” yo‘nalishida ishlash davomida qiz ko‘plab foydali ko‘nikmalarga ega bo‘ldi: jamoani boshqarishni o‘rgandi, yosh mutaxassislarga murabbiy bo‘ldi, kommunikatsiyani tartibga soldi, samarali muloqot qilishni va yetakchilik fazilatlarini rivojlantirdi.
— Tabiatan men tartibsiz insonman, ammo dastur menga kunni rejalashtirishni va muddatlarni buzmaslikni o‘rgatdi. Men eng murakkab vaziyatlarda ham yechim topishni o‘rgandim — bu kelajakda juda asqotadi. “Alabuga Start” menga juda ko‘p narsani o‘rgatdi, — deydi qiz.
Veronika uchun jamoaviy qo‘llab-quvvatlash muhiti alohida ahamiyatga ega bo‘ldi: bu yerda u haqiqiy dugonalar topdi va yangi kelganlar uchun murabbiyga aylandi.
— Men bu yerda nafaqat hamfikrlarni, balki haqiqiy dugonalarni ham topdim. Dasturga yangi kelgan qizlar bilan tajribamni mamnuniyat bilan bo‘lishaman, — deydi u.
Tataristonga moslashish oson va samimiy kechmoqda: qizlar yashash sharoitining qulayligini, boy madaniy hayotni, ko‘plab yangi tanishuvlarni, hurmatli munosabatni va dastur ichidagi haqiqiy ayollar qo‘llab-quvvatlashini ta’kidlashadi. Ishtirokchilar aytishicha, hududning qiziqarli joylariga birgalikdagi sayohatlar, muzeylarga tashriflar, an’analarni o‘rganish va o‘zaro muloqot Rossiyadagi tajribani unutilmas qiladi.
Eng esda qolarli lahzalardan biri ota-onasi va dugonalarining uning tug‘ilgan kuniga Tataristonga kelgani bo‘ldi:
— Yaqinlarim tug‘ilgan kunimga kelganida, men ularga shaharni, hostelni, ish joylarini ko‘rsatdim, dasturdagi qizlar bilan tanishtirdim. Oila uchun bu sayohatdek bo‘ldi — hamma bu yer haqiqatan ham xavfsiz, qiziqarli va istiqbolli ekanini ko‘rdi, — deydi Veronika.
Veronika ta’kidlashicha, eng qizig‘i shundaki, uning dugonalariga Tatariston shu qadar yoqqanki, ular ham “Alabuga Start” dasturiga ariza topshirib, ishga kelishga qaror qilishgan.
— Ular: “Agar senda bo‘lgan bo‘lsa, demak bizda ham bo‘ladi!” deyishdi. Bu juda ruhlantiradi, chunki sening shaxsiy tajribang haqiqatan ham kimningdir hayotini o‘zgartirishi mumkin, — deydi qiz.
Polina va Anastasiya (Veronikaning dugonalari) dasturdagi eng mashhur yo‘nalishlardan biri — “Keytering”ni tanlashdi.
Bugungi kunda “Alabuga Start” yettita ish yo‘nalishini taklif etadi: “Keytering”, “Servis va mehmondo‘stlik”, “Pardozlash ishlari”, “Logistika”, “Montaj ishlari”, “Ishlab chiqarish operatori”, “Avtotransport sexi (haydovchilar)”. Qizlar sayt orqali ariza topshirishda kelajakdagi kasbini mustaqil tanlaydilar.
“Alabuga” tomonidan Tataristonga aviaqatnov, korporativ hostellarda imtiyozli yashash va ish joyigacha transfer ta’minlanadi. Oylik daromad 860 dollardan boshlanadi. Bundan tashqari, ishtirokchilarga tibbiy sug‘urta va aniq karyera istiqbollari taklif etiladi: qizlar ish joyida professional tayyorgarlikdan o‘tadilar va har olti oyda lavozim bo‘yicha ko‘tarilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Bundan tashqari, “Alabuga Start” qizlarga Rossiya va uning an’analari bilan tanishish uchun noyob imkoniyat yaratadi. Dastur ishtirokchilari nafaqat professional muhitga kirib boradilar, balki muzeylarga tashrif buyuradilar, hududning yirik shaharlarini o‘rganadilar, Rossiya tarixi, madaniyati va diqqatga sazovor joylari bilan tanishadilar. Bu esa qizlarga dunyoqarashini kengaytirish, yangi tanishuvlar orttirish va mahalliy hayotning o‘ziga xos jihatlarini chuqurroq tushunish imkonini beradi.
“Alabuga Start” tugagandan so‘ng qizlar professional tayyorgarlikdan o‘tganlik sertifikatlarini oladilar. Keyin har kim o‘zi qaror qiladi — “Alabuga”da ishlashni davom ettirish, “Alabuga Politex”da yoki Rossiyaning boshqa ta’lim muassasasida o‘qish yoxud vatanga qaytib, orttirilgan tajribadan foydalanib o‘z ishini rivojlantirish.
Rossiya — imkoniyatlar mamlakati
Veronikaning hikoyasi — yangi imkoniyatlarga tomon tashlangan qadam nafaqat o‘z taqdirini o‘zgartirishi, balki atrofdagilarni ham ilhomlantirishi mumkinligining yorqin misolidir. O‘z yo‘lini izlash jarayonida u notanish hududda noldan boshlashdan qo‘rqmadi, yaqinlarini qo‘llab-quvvatladi, mustaqil bo‘lishni o‘rgandi va haqiqiy ayollar professional hamjamiyatini topdi. “Alabuga Start” dasturi tufayli qiz orzusini amaliy rejaga aylantirdi, moliyaviy tayanchga, ertangi kunga ishonchga va eng muhimi — o‘ziga bo‘lgan ishonchga ega bo‘ldi.
Bugun uning misoli har qanday reklama shioridan kuchliroq ishlaydi — Rossiya haqiqatan ham MDH davlatlari yoshlari uchun imkoniyatlar mamlakatiga aylanmoqda. Endi “Alabuga”da yangi yuzlar paydo bo‘lmoqda, bir qizning muvaffaqiyat hikoyasi esa butun avlod uchun katta oldinga harakatning boshlanishiga aylanmoqda.