Mirziyoyev Ostonadagi sammitda: mintaqada suv ikki baravar kamaymoqda — umumiy yechimlar zarur
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Ostonada bo‘lib o‘tgan Xalqaro Orolni qutqarish jamg‘armasi (OQXJ) ta’sischi davlatlar rahbarlari kengashi yig‘ilishida nutq so‘zladi. O‘zbekiston tashkilotga raislikni qabul qilib, fondni mintaqaviy integratsiyaning muhim vositasiga aylantirish niyatini bildirdi.
Mirziyoyev xavotirli prognozlarga to‘xtalib o‘tdi: ekspertlar bahosiga ko‘ra, 2040-yilga borib Orol dengizi havzasida suv tanqisligi ikki baravar oshib, yiliga 20 milliard kub metrga yetishi mumkin. Vaziyat suvdan foydalanish samaradorligining pastligi bilan yanada og‘irlashmoqda — mintaqa davlatlari qishloq xo‘jaligida yaratilgan har bir dollar qiymatga qariyb 3 kub metr suv sarflamoqda, bu esa jahon o‘rtacha ko‘rsatkichidan ikki baravar yuqori.
O‘zbekiston o‘z tajribasini ham namoyon etdi. Sug‘oriladigan yerlarning 60 foizida suvni tejovchi texnologiyalar joriy etilgan, irrigatsiya kanallarining 40 foizi betonlashtirilgan, suv xo‘jaligida energiya sarfi qariyb 30 foizga qisqartirilgan. Yillik suv tejalishi 10 milliard kub metrdan oshadi, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkichni 15 milliard kub metrga yetkazish rejalashtirilgan.
Raislik doirasida O‘zbekiston oltita ustuvor yo‘nalishni ilgari surdi: OQXJ tuzilmasini modernizatsiya qilish, uning kun tartibini Markaziy Osiyo sammitlari qarorlari bilan uyg‘unlashtirish, mintaqaviy dasturlar samaradorligini oshirish va BMTning ko‘p hamkorlikli trast jamg‘armasi orqali moliyalashtirishni jalb etish. Shuningdek, suv-energetika masalalari, muzliklarni saqlash va cho‘llanishga qarshi kurash bo‘yicha boshqa platformalar bilan hamkorlikni kengaytirish ko‘zda tutilgan. Prezident fermerlar va sanoat vakillarini suv tejovchi texnologiyalarga o‘qitish uchun “Kelajak suvi” mintaqaviy dasturini ishga tushirishni ham taklif qildi.
Mirziyoyev Afg‘oniston masalasiga alohida to‘xtalib, ushbu mamlakatni mintaqaviy hamkorlikka jalb etish va kelajakda havzadagi barcha davlatlarning huquq va majburiyatlarini hisobga olgan holda suv resurslarini taqsimlash bo‘yicha huquqiy asos yaratish zarurligini ta’kidladi.
Yakunida Prezident 2026–2036-yillarni Markaziy Osiyoda suv resurslaridan oqilona foydalanish bo‘yicha “Amaliy harakatlar o‘n yilligi” deb e’lon qilishni taklif qildi hamda ishtirokchilarni sentabr oyi oxirida Samarqandda bo‘lib o‘tadigan Suv tejash bo‘yicha Jahon forumiga taklif etdi.