Markaziy bank 10 mln so‘mdan ortiq o‘tkazmalar ustidan nazoratni kuchaytirishni taklif qildi

O‘zbekiston Markaziy banki moliyaviy nazorat qoidalariga o‘zgartirishlar loyihasini taqdim etdi. Unda pul operatsiyalariga qo‘yiladigan talablarni kuchaytirish nazarda tutilgan. Hujjat FATF tavsiyalari asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, moliya tizimi shaffofligini oshirishga qaratilgan.

Asosiy yangiliklardan biri — o‘tkazmalar ishtirokchilarini majburiy identifikatsiya qilish chegarasini pasaytirishdir. Hozirda to‘liq ma’lumot yig‘ish 30 BHMdan boshlab talab etilsa, yangi taklifga ko‘ra bu limit 25 BHMga — taxminan 10,3 mln so‘mga tushiriladi.

Bunday operatsiyalar bo‘yicha banklar jo‘natuvchi va qabul qiluvchi haqida kengaytirilgan ma’lumotlarni qayd etishi shart bo‘ladi. Jismoniy shaxslar uchun bu tug‘ilgan sana va yashash manzilini, yuridik shaxslar uchun esa STIRni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, mablag‘lar harakatini kuzatish uchun operatsiyaning noyob identifikatori yoki hisob raqamini ko‘rsatish talabi joriy etiladi.

Yangi qoidalar nafaqat tijorat banklariga, balki mikromoliya tashkilotlariga ham tatbiq etiladi. Asosiy maqsad — pul oqimlarining jo‘natuvchidan qabul qiluvchigacha to‘liq kuzatuvchanligini ta’minlash.

Hujjatda bank kartalari va elektron hamyonlar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalarga alohida e’tibor qaratilgan. Banklar tovar va xizmatlar uchun to‘lovlarda tranzaksiyalar zanjirini kuzatishi, shuningdek, talab etilganda xorijda naqd pul yechish bo‘yicha mijozlar ma’lumotlarini taqdim etishi lozim bo‘ladi.

Bundan tashqari, loyihada “paket o‘tkazmalar” tushunchasi kiritilmoqda — ya’ni bitta moliyaviy muassasa manziliga yo‘naltirilgan birlashtirilgan to‘lovlar. Banklar yetarli ma’lumotga ega bo‘lmagan operatsiyalarni aniqlab, ularga nisbatan qo‘shimcha nazorat choralarini qo‘llashi kerak bo‘ladi. Bu esa jismoniy shaxslar o‘rtasidagi o‘tkazmalarga ham ta’sir qiladi.

Loyiha muhokamasi 2026-yil 4-aprelgacha davom etadi.